Shloka 34
भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
अभियात्वा तथैवान्यान् रथांस्तान् सूर्यवर्चस: । अविध्यन् समरे<न्योन्यं संरम्भाद् युद्धदुर्मदा:,वे सब-के-सब युद्धमें उन््मत्त होकर लड़नेवाले थे। उन्होंने दूसरे-दूसरे रथियोंपर भी, जो अभिमन्युकी ही भाँति सूर्यके समान तेजस्वी थे, आक्रमण किया। फिर वे सब लोग अत्यन्त क्रोधमें भरकर एक-दूसरेको अपने बाणोंद्वारा घायल करने लगे
abhiyātvā tathaivānyān rathāṁs tān sūryavarcasaḥ | avidhyan samare 'nyonyaṁ saṁrambhād yuddha-durmadāḥ ||
พวกเขาทั้งหมดคลุ้มคลั่งด้วยพิษสงคราม ครั้นรุกเข้าหารถศึกอื่น ๆ ที่ส่องประกายดุจดวงอาทิตย์ ก็ในสมรภูมินั้นเอง ด้วยความฮึกเหิมและความเมามัวแห่งศึก จึงประหัตประหารกันและกันด้วยศร
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how saṁrambha (impetuous rage) and yuddha-durmada (war-intoxication) can overwhelm discernment, turning even radiant heroes into mutual destroyers; it implicitly warns that anger and pride are ethically corrosive forces that obscure dharmic restraint.
Sañjaya describes the chariot-warriors charging and then striking each other in close combat; in the heat of battle, they become mutually aggressive and wound one another, driven by fury and the reckless intoxication of war.