Shloka 8
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
चारुचित्रं सुवर्माणं दुष्कर्ण कर्णमेव च । एतांश्षान्यांश्व सुबहूनू समीपस्थान् महारथान्
sañjaya uvāca |
cārucitraṃ suvarmāṇaṃ duṣkarṇaṃ karṇam eva ca |
etān śānyāṃś ca bahūn samīpasthān mahārathān |
duḥśāsanaṃ durviṣahaṃ duḥsahaṃ durmadaṃ jayaṃ |
jayatsenaṃ vikarṇaṃ citrasenaṃ sudarśanam |
cārucitraṃ suvarmāṇaṃ duṣkarṇaṃ tathā karṇam ||
ข้าพเจ้าเห็นจารุจิตร สุวรรมา ทุษกรณะ และกรรณะ ตลอดจนมหารถีอีกมากที่ยืนอยู่ใกล้ อีกทั้งทุศาสนะ ทุรวิเษหะ ทุหสหะ ทุรมทะ ชยะ ชยัตเสนะ วิกัรณะ จิตรเสนะ และสุทรรศนะ ครั้นเห็นโอรสของพระองค์เหล่านั้นเดือดดาลด้วยโทสะ มหารถีภีมเสนะก็ฝ่าเข้าไปในกองทัพเการพอันมหึมา ซึ่งมีภีษมะคุ้มกัน และก้าวเข้าสู่สมรภูมิด้วยความมุ่งมั่นอันดุดัน
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical tension of kṣatriya-dharma: warriors, driven by anger and loyalty to their side, press into battle formations even when protected by the greatest elders (Bhīṣma). It highlights how wrath and resolve can intensify conflict, and how individual valor operates within larger, fate-laden armies.
Sañjaya lists several Kaurava mahārathas standing near the front. Observing these warriors—especially the Kaurava brothers—angered and ready, Bhīma, as a leading Pāṇḍava fighter, charges into the large Kaurava force that is being guarded by Bhīṣma, signaling an escalation in close combat.