Shloka 73
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
Devanagari script
तत्रासुरवधं कृत्वा सर्वलोकसुखाय वै । धर्म प्राप्प यश: प्राप्य योगं प्राप्स्पसि तत्त्वत:
Translation
ภีษมะกล่าวว่า “ที่นั่น เพื่อความผาสุกของสรรพโลก จงปราบเหล่าอสูร สถาปนาธรรม และบรรลุเกียรติยศ แล้วเมื่อเข้าถึงโยคะโดยแท้—คือเมื่อภารกิจแห่งอวตารสำเร็จ—ขอพระองค์ทรงกลับไปรวมเป็นหนึ่งกับสภาวะสูงสุดของพระองค์อีกครั้ง”
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
असुर-वधम्slaying of the asuras
असुर-वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुरवध
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund), Active
सर्व-लोक-सुखायfor the happiness of all people
सर्व-लोक-सुखाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसर्वलोकसुख
FormNeuter, Dative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund), Active
यशःfame, glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (Gerund), Active
योगम्union, yoga
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्स्यसिyou will attain
प्राप्स्यसि:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
तत्त्वतःin truth, truly
तत्त्वतः:
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes