Shloka 433

Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa

Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island

Devanagari script

द्रष्ट भागीरथीं गद्ञामुवास बहुला: समा: । उसीके पास विशाल

Transliteration

draṣṭuṁ bhāgīrathīṁ gaṅgām uvāsa bahulāḥ samāḥ | tasyaiva samīpe viśālaṁ divyaṁ ujjvalaṁ ca kāñcanamayī-bālukābhiḥ suśobhitaṁ ramaṇīyaṁ bindusarovaraṁ asti, yatra rājā bhagīratho bhāgīrathī-gaṅgā-darśanārthaṁ bahūn varṣān nyavasat |

Translation

สัญชัยกล่าวว่า ด้วยความปรารถนาจะได้เห็นภาคีรถีคงคา เขาจึงพำนักอยู่ ณ ที่นั้นเป็นเวลาหลายปี ใกล้กันมีสระอันรื่นรมย์ชื่อว่า “บินทุสรัส” กว้างใหญ่ เป็นทิพย์ สว่างเรืองรอง และงามด้วยทรายดุจทองคำ ที่ซึ่งพระราชาภคีรถะก็เคยประทับอยู่นาน ด้วยตบะและภักติ เพื่อให้ได้ทัศนะของสายน้ำศักดิ์สิทธิ์นั้น

Word by Word

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Karma
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: tumun (infinitive)

• भागीरथीम्: Bhāgīrathī (the Ganges)
• भागीरथीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भागीरथी
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• गङ्गाम्: the Ganges
• गङ्गाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गङ्गा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• उवास: dwelt, stayed
• Type: Verb
• Root: वस्
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• बहुलाः: many, numerous
• बहुलाः: Karma
• Type: Adjective
• Root: बहुल
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• समाः: years
• समाः: Karma
• Type: Noun
• Root: सम
• Form: Masculine, Accusative, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhāgīrathī Gaṅgā
• King Bhagīratha
• Bindusaras (Bindusarovara)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights dharmic perseverance: sustained effort, self-discipline, and devotion toward a sacred goal (darśana of the holy Gaṅgā) are presented as ennobling and spiritually efficacious.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes a sacred locale near Bindusaras lake and recounts that King Bhagīratha lived there for many years, undertaking prolonged residence and practice with the aim of beholding the Bhāgīrathī Gaṅgā.