Shloka 31
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
उदक्रोशच्च संदहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम् । राजन! भीमसेनने अपने विशाल खड्गसे उसके वेगपूर्वक चलाये हुए तीखे बाणके दो टुकड़े कर दिये और कलिंगोंकी सेनाको भयभीत करते हुए हर्षमें भरकर बड़े जोरसे सिंहनाद किया || ३० ह ।। कालिड्रोडथ ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे
sañjaya uvāca | udakrośac ca saṃdahṛṣṭas trāsayāno varūthinīm | rājan bhīmasenena ātmanaḥ viśālakhadgena tasya vegapūrvakaṃ calāyitānāṃ tīkṣṇabāṇānāṃ dvau ṭukau kṛtau, kaliṅgānāṃ senāṃ bhayabhītāṃ kurvan harṣeṇa pūrṇaḥ mahābalena siṃhanādaṃ cakāra | tataḥ kruddhaḥ kaliṅgarāṭ bhīmasenāya saṃyuge ... |
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ภีมเสนผู้เปี่ยมด้วยความฮึกเหิมได้เปล่งเสียงกึกก้อง แล้วใช้ดาบกว้างของตนฟันลูกศรคมกริบที่พุ่งมาด้วยแรงเร็วให้ขาดเป็นสองท่อน จากนั้นเพื่อให้กองทัพกลิงคะหวาดหวั่น เขาเต็มไปด้วยความยินดีอันดุดันและเปล่งสิงหนาทอันเกรียงไกร ครั้นได้ยินดังนั้น กษัตริย์แห่งกลิงคะก็เดือดดาล หันเข้าหาภีมเสนท่ามกลางสมรภูมิ”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a kṣatriya ideal: steadfast courage and skill in battle can protect one’s side and break the enemy’s morale. Yet it also shows how displays of dominance provoke anger and counterattack, reminding readers that war tends to intensify through cycles of fear, pride, and retaliation.
Sañjaya reports that Bhīma, exhilarated, slices the enemy’s fast-flying sharp arrows into two with his broad sword and then roars like a lion to frighten the Kalinga troops. The king of Kalinga becomes furious and advances against Bhīma in battle.