Shloka 4
भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः
संजय कहते हैं--भरतश्रेष्ठ! प्रथम दिनके युद्धमें जब पाण्डव-सेना पीछे हटा दी गयी
sañjaya uvāca | bharataśreṣṭha prathamadine yuddhe yadā pāṇḍavasenā parāṅmukhī kṛtā, tadā bhīṣmasya yuddhaviṣayaka utsāhaḥ prāvardhata, duryodhanaś ca harṣātirekeṇollalitaḥ | atha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ sarvair bhrātṛbhiḥ sarvaiś ca rājabhiḥ sārdhaṃ tvaritaṃ bhagavantaṃ śrīkṛṣṇaṃ samupāgamat | sa śokasantaptaḥ bhīṣmasya parākramaṃ dṛṣṭvā svaparājayacintayā bhagavantaṃ śrīkṛṣṇaṃ pratyuvāca— | kṛṣṇa paśya maheṣvāsaṃ bhīṣmaṃ bhīmaparākramam | śarair dahantaṃ sainyaṃ me grīṣme kakṣam ivānalaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—ข้าแต่ยอดแห่งวงศ์ภารตะ เมื่อการรบในวันแรกทำให้กองทัพปาณฑพถูกผลักให้ถอยร่น ความฮึกเหิมแห่งศึกของภีษมะยิ่งทวีขึ้น และทุรโยธน์ก็ลิงโลดด้วยความยินดีล้นเหลือ ครั้นนั้นธรรมราชยุธิษฐิระ พร้อมด้วยพี่น้องทั้งหลายและบรรดากษัตริย์ที่ชุมนุมอยู่ ก็รีบเข้าไปเฝ้าพระผู้เป็นเจ้า ศรีกฤษณะ เขาถูกความโศกเผาผลาญ ครั้นเห็นเดชานุภาพของภีษมะและหวั่นเกรงความพ่ายแพ้ จึงกราบทูลพระกฤษณะว่า— “กฤษณะ โปรดทอดพระเนตรภีษมะ ผู้เป็นมหาธนูรธร ผู้เกรียงไกรน่าสะพรึง เขาโปรยศรเผาผลาญกองทัพของข้าพเจ้า ดุจไฟฤดูร้อนเผาผลาญหญ้าแห้งในพงพุ่มให้เป็นเถ้าถ่าน”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even the dharma-minded leader (Yudhishthira) experiences fear and grief when confronted with overwhelming force; the ethical response is not denial but seeking right counsel and steadiness through Krishna’s guidance—turning anxiety into disciplined action aligned with duty.
On the first day of the Kurukshetra war, the Pandava forces are pushed back by Bhishma’s devastating archery. Duryodhana rejoices, while Yudhishthira, distressed and worried about defeat, approaches Krishna and points to Bhishma’s onslaught, comparing it to a summer fire consuming dry grass.