Shloka 53
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
तरसा वारयामास मनत्तो मत्तमिव द्विपम् । श्वेतने धनुष खींचकर सात बाणोंद्वारा भीष्मको बेध डाला। तब पराक्रमी भीष्मने बैतके उस पराक्रमको स्वयं पराक्रम करके वेगपूर्वक रोक दिया; मानो किसी मतवाले हाथीने दूसरे मतवाले हाथीको रोक दिया हो ।।
sañjaya uvāca | tarasā vārayāmāsa manatto mattam iva dvipam | śvetaḥ śāntanavaṃ bhūyaḥ śaraiḥ sannatapārva-bhiḥ |
สัญชัยกล่าวว่า “เขาสกัดไว้ด้วยแรงอันรวดเร็ว ประหนึ่งช้างคลุ้มคลั่งตัวหนึ่งยับยั้งช้างคลุ้มคลั่งอีกตัว แล้วเศวตะก็ยิงทะลุศานตนวะ (ภีษมะ) อีกครั้งด้วยศรที่ข้อปล้องประกอบแน่น”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that true martial excellence includes restraint: even in fierce combat, the superior warrior is one who can check and control force, not merely unleash it.
Sañjaya describes a clash where Bhīṣma (Śāntanava) forcefully checks an opponent like one maddened elephant stopping another, while Śveta again strikes Bhīṣma with well-made arrows.