Shloka 121
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
तावकानां परेषां च नर्दतां च मुहुर्मुहु: । पार्था विमनसो भूत्वा न्यवर्तन्त महारथा: । चिन्तयन्तो वध घोर द्वैरथेन परंतपा:
tāvakānāṁ pareṣāṁ ca nardatāṁ ca muhur muhuḥ | pārthā vimanaso bhūtvā nyavartanta mahārathāḥ | cintayanto vadhaṁ ghoraṁ dvairathena parantapāḥ ||
ครานั้น ทั้งกองทัพของพระองค์และฝ่ายตรงข้ามต่างคำรามโห่ร้องซ้ำแล้วซ้ำเล่า เหล่าปารถะ—มหารถีผู้เผาผลาญศัตรู—กลับหม่นหมอง ครั้นรำพึงถึงการสังหารอันน่าสยดสยองที่เกิดจากศึกประจัญรถต่อรถ ก็หันกลับและคืนสู่ค่ายด้วยจิตใจอันระทม
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a dharmic war, the narrative highlights the moral and psychological weight of violence: heroic duty does not erase the sorrow and anxiety that follow dreadful slaughter, and warriors may recoil inwardly when confronted with its cost.
Sañjaya reports that amid repeated battle-roars from both armies, the Pāṇḍava great chariot-warriors become dejected, reflect on the terrible killing caused by a chariot duel, and withdraw/return to their camp.