Shloka 6
महान्त्यनीकानि महासमुच्छूये समागमे पाण्डवधार्तराष्ट्रयो: | चकम्पिरे शड्खमृदड़नि:ःस्वनै: प्रकम्पितानीव वनानि वायुना,भीषण मारकाटसे युक्त उन महान संग्राममें आपके पुत्रों तथा पाण्डवोंकी विशाल सेनाएँ प्रचण्ड वायुसे विकम्पित हुए वनोंकी भाँति शंख और मृदंगके शब्दोंसे काँपने लगीं
sañjaya uvāca | mahānty anīkāni mahāsamucchraye samāgame pāṇḍava-dhārtarāṣṭrayoḥ | cakampire śaṅkha-mṛdaṅga-niḥsvanaiḥ prakampitānīva vanāni vāyunā ||
ในชุมนุมกองทัพอันกว้างใหญ่และแน่นขนัดนั้น ครั้นปาณฑพกับธารตราษฏระเผชิญหน้ากัน กระบวนทัพใหญ่ก็สั่นสะท้านด้วยเสียงสังข์และมฤทังคะกึกก้อง—ดุจพงไพรไหวสะท้านด้วยลมกรรโชกอันรุนแรง
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the psychological and moral gravity of war: before weapons strike, the very sound of martial instruments can shake vast armies, revealing how conflict amplifies fear, determination, and the looming burden of violence.
Sañjaya reports that as the Pāṇḍava and Kaurava forces meet in a massive formation, the blaring conches and booming drums make the assembled armies tremble, compared to forests quivering under a strong wind.