Shloka 15
Kṣetra–Kṣetrajña-Jñāna–Jñeya-Viveka
Field, Knower, Knowledge, and the Knowable
स्वयमेवात्मना55त्मान वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम । भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते,हे भूतोंको उत्पन्न करनेवाले! हे भूतोंके ईश्वर! हे देवोंके देव! हे जगत्के स्वामी! हे पुरुषोत्तम! आप स्वयं ही अपनेसे अपनेको जानते हैं*
svayam evātmanātmānaṁ vettha tvaṁ puruṣottama | bhūta-bhāvana bhūteśa deva-deva jagat-pate ||
โอ้บุรุษสูงสุด พระองค์ทรงรู้จักพระองค์เองด้วยพระองค์เองเท่านั้น. โอ้ผู้ให้กำเนิดสรรพสัตว์ ผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ เทพเหนือเทพ และเจ้าแห่งจักรวาล!
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the transcendence and self-revealing nature of the Supreme: the highest reality is fully known only to itself. This frames devotion and humility—finite beings approach the divine through reverence and inquiry rather than claiming complete comprehension.
In the Bhīṣma Parva dialogue setting, Arjuna addresses Kṛṣṇa with exalted epithets, acknowledging Kṛṣṇa’s supreme status and the limits of human understanding, preparing the ground for deeper revelation about the divine nature and cosmic order.