Shloka 18

Viśvarūpa-darśana (The Vision of the Universal Form) — महायोगेश्वरस्य विश्वरूपदर्शनम्

Devanagari script

गतिर्भ्ताः5 प्रभु: साक्षी निवास: शरणं5३ सुह्ृत्‌*३ | प्रभव: प्रलय: स्थानं निधानं बीजमव्ययम्‌5४

Transliteration

gatiḥ bhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṁ suhṛt | prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṁ nidhānaṁ bījam avyayam ||

Translation

เราเป็นคติอันควรบรรลุ เป็นผู้ค้ำจุน เป็นเจ้า เป็นสักขีพยาน; เป็นที่พำนักของสรรพสิ่ง เป็นที่พึ่ง และเป็นมิตรผู้เกื้อกูลโดยไม่หวังสิ่งตอบแทน. เราเป็นเหตุแห่งการอุบัติและการล่มสลาย เป็นฐานแห่งความดำรงอยู่ เป็นที่เก็บรักษาสุดท้าย และเป็นเมล็ดเหตุอันไม่เสื่อมสูญ

Word by Word

• {'gatiḥ': 'goal, final resort, the state/way reached', 'bhartā': 'supporter, sustainer, one who bears and maintains', 'prabhuḥ': 'lord, sovereign, one with mastery', 'sākṣī': 'witness, the inner observer of all actions', 'nivāsaḥ': 'dwelling, abode, resting-place', 'śaraṇam': 'refuge, protection, that in which one takes shelter', 'suhṛt': 'benevolent friend, well-wisher', 'prabhavaḥ': 'origin, source of manifestation', 'pralayaḥ': 'dissolution, cosmic withdrawal, end', 'sthānam': 'standing-place, foundation, locus of stability', 'nidhānam': 'treasury, repository, ultimate store', 'bījam': 'seed, causal principle', 'avyayam': 'imperishable, undecaying, inexhaustible'}

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• Krishna (as the addressed Supreme Lord)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Arjuna identifies the Divine as the comprehensive ground of existence—goal, sustainer, ruler, witness, refuge, and the causal source of creation and dissolution—implying that ethical action (dharma) is best undertaken with surrender to that higher order rather than ego-driven fear or attachment.

What is happening in the narrative?

In Bhīṣma Parva’s Bhagavad Gītā section, Arjuna is responding to Krishna’s revelation of the universal form; overwhelmed, he praises Krishna by listing divine functions that encompass the cosmos, marking Arjuna’s movement from doubt toward reverent recognition and reliance.