Next Verse

Shloka 1

Viśvarūpa-darśana (The Vision of the Universal Form) — महायोगेश्वरस्य विश्वरूपदर्शनम्

१६)। ४. चौरासी लाख योनियोंमें भटकते-भटकते कभी-न-कभी भगवान्‌ दया करके जीवमात्रको मनुष्यशरीर देकर अपने तथा देवताओंके लोकोंमें जानेका सुअवसर देते हैं। उस समय यदि वह जीवनका सदुपयोग करे तो दोनोंमेंसे किसी एक मार्गके द्वारा गन्तव्य स्थानको अवश्य प्राप्त कर सकता है। अतएव प्रकारान्तरसे प्राणिमात्रके साथ इन दोनों मार्गोंका सम्बन्ध है। ये मार्ग सदासे ही समस्त प्राणियोंके लिये हैं और सदैव रहेंगे। इसीलिये इनको शाश्वत कहा है। यद्यपि महाप्रलयमें जब समस्त लोक भगवानमें लीन हो जाते हैं

arjuna uvāca

พระผู้เป็นเจ้าตรัสว่า—ดูก่อนผู้ภักดีผู้ไร้ทิฏฐิแห่งโทษ เราจักกล่าวแก่เจ้าถึงญาณอันล้ำลึกยิ่งและเร้นลับยิ่งนี้ พร้อมด้วยวิญญาณทัศนะ; เมื่อรู้แล้ว เจ้าจักพ้นจากสังสารอันเป็นอศุภะ

श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootश्रीभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
गुह्यतमम्most secret
गुह्यतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगुह्यतम
FormNeuter, Accusative, Singular, Superlative
प्रवक्ष्यामिI shall declare
प्रवक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future, 1, Singular, Parasmaipada
अनसूयवेto the non-censorious one
अनसूयवे:
Sampradana
TypeAdjective
Rootअनसूयु
FormMasculine, Dative, Singular
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्ञान
FormNeuter, Accusative, Singular
विज्ञानसहितम्together with realization (vijñāna)
विज्ञानसहितम्:
TypeAdjective
Rootविज्ञान-सहित
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (sense)
मोक्ष्यसेyou will be freed
मोक्ष्यसे:
TypeVerb
Rootमुच्
FormSimple Future, 2, Singular, Atmanepada
अशुभात्from evil/inauspiciousness
अशुभात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअशुभ
FormNeuter, Ablative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna

Educational Q&A

This line itself is a speaker-marker rather than a doctrinal statement; it frames the ethical and spiritual inquiry by presenting Arjuna’s voice as the questioning disciple, which is essential for the Gītā’s method of teaching through dialogue.

The text indicates that Arjuna is speaking, transitioning the dialogue to his question or response within the battlefield setting where he seeks guidance on duty, action, and the path to liberation.