Shloka 67
कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश
Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनो5नु विधीयते । तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि,क्योंकि जैसे जलमें चलनेवाली नावको वायु हर लेती है, वैसे ही विषयोंमें विचरती हुई इन्द्रियोंमेंसे मन जिस इन्द्रियके साथ रहता है, वह एक ही इन्द्रिय इस अयुक्त पुरुषकी बुद्धिको हर लेती है?
indriyāṇāṃ hi caratāṃ yan mano 'nu vidhīyate | tad asya harati prajñāṃ vāyur nāvam ivāmbhasi ||
เพราะเมื่ออินทรีย์ทั้งหลายเที่ยวไปในอารมณ์ต่าง ๆ ใจไปตามอินทรีย์ใด อินทรีย์นั้นเองย่อมฉุดพาปัญญาให้หลุดลอยไป—ดุจลมพัดพาเรือในสายน้ำให้คลาดทาง.
अजुन उवाच
Educational Q&A
If the mind runs after the senses, even one uncontrolled sense can destabilize discernment; therefore ethical clarity depends on restraining the senses and keeping the mind steady.
In Bhīṣma Parva, amid the lead-up to battle and the dialogue on right conduct, Arjuna voices a reflection on inner discipline: he compares the mind’s attachment to sense-objects to a boat driven off course by wind, highlighting the danger of distraction and loss of judgment.