Shloka 9
भीष्मपतनविषये धृतराष्ट्रस्य प्रश्नाः | Dhṛtarāṣṭra’s Questions on Bhīṣma’s Fall
व्युत्थितोत्पत्तिविज्ञानमाकाशे च गति: शुभा । अस्त्रेरसंगो युद्धेषु वरदानान्महात्मन:
sañjaya uvāca | vyutthitotpattivijñānam ākāśe ca gatiḥ śubhā | astre ’rasaṅgo yuddheṣu varadān mahātmanaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—“ด้วยพรของมหาฤๅษีผู้มีจิตยิ่งนั้น ข้าพเจ้าได้ญาณอันแยบคายว่าด้วยการอุบัติและกำเนิดแห่งสรรพสัตว์ ได้อำนาจอันเป็นมงคลในการเคลื่อนไปในนภา; และในสงคราม อาวุธย่อมไม่ติดต้องข้าพเจ้าและไม่อาจทำอันตรายได้ ครั้นข้าพเจ้านอบน้อมแด่พระวยาสผู้ทรงปัญญา—โอรสแห่งปราศร—ผู้ซึ่งด้วยพระกรุณาทำให้พรอัศจรรย์เหล่านี้เป็นจริงแล้ว ข้าแต่พระราชา บัดนี้ข้าพเจ้าจะเริ่มเล่าเรื่องสงครามของภารตะอันน่าพิศวงและสะท้านขวัญนี้ ตามที่เกิดขึ้นจริงทุกประการ”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse grounds the ethical reliability of the war narrative in humility and lineage of wisdom: Sañjaya attributes his extraordinary perception and protection not to personal merit but to Vyāsa’s boon, and begins by offering reverence to the sage. It models accountability in speech—true reporting should acknowledge its source and limits.
Sañjaya explains to the king that he possesses special powers—knowledge of origins, movement through the sky, and immunity from weapons in battle—granted by the great sage Vyāsa. After saluting Vyāsa, he formally commences his detailed description of the astonishing Bharata war as it unfolded.