Shloka 22
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
त॑ हतं समरे भीष्म॑ं महारथकुलोदितम् | संजयाचक्ष्व मे वीरं येन शर्म न विद्यहे
taṁ hataṁ samare bhīṣmaṁ mahāratha-kuloditam | sañjayācakṣva me vīraṁ yena śarma na vidyate ||
ธฤตราษฏระตรัสว่า “สัญชัย จงเล่าแก่เราว่า ภีษมะผู้บังเกิดในวงศ์มหารถี ถูกสังหารในศึกได้อย่างไร แม้ได้ยินการล่มสลายของเขา ใจเราก็มิได้สงบเลย เพราะฉะนั้นจงบรรยายเหตุการณ์ทั้งหมด เขาผู้มีเดชานุภาพดุจพระอินทร์ ผู้ซึ่งแม้ชามทัคนยะ ปรศุรามก็ยังพิชิตมิได้ และผู้ใคร่จะวัดกำลังกับปรศุรามในสนามรบอยู่เสมอ”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of war and the anguish of attachment: even the fall of a seemingly invincible hero brings no solace to those bound by grief and responsibility. It also underscores the epic’s ethic of truthful witnessing—Sañjaya is asked to narrate events clearly so that understanding may arise amid sorrow.
Dhṛtarāṣṭra, distressed and unable to find peace, asks Sañjaya to explain how Bhīṣma—renowned as a supreme warrior, comparable in valor to Indra and famed for his rivalry with Paraśurāma—could have been killed on the battlefield.