Shloka 19
तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा पाण्डवानां महारथा:,अताडयन् रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन््त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे
sañjaya uvāca |
taṁ śabdaṁ tumulaṁ śrutvā pāṇḍavānāṁ mahārathāḥ |
atāḍayan raṇe bhīṣmaṁ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—ครั้นได้ยินเสียงคำรามอันเกรียงไกรและอื้ออึงที่ฝ่ายปาณฑพก่อขึ้น เหล่ามหารถีแห่งศฤญชัยทั้งปวงก็รวมกำลังเป็นขบวนแน่นหนา พุ่งเข้าหาภีษมะในสนามรบ แล้วโจมตีจากทุกทิศทุกทาง ด้วยศตฆนี ปริฆะ ขวานศึก ค้อนเหล็ก กระบอง หอก สลิง ลูกศรปีกทอง ศักติ โตมร กัมปนะ นาราจ วัตสดันต และภูศุณฑีเป็นต้น ทำให้ภีษมะถูกกดดันและบอบช้ำทั่วทั้งสมรภูมิ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the battlefield tension between personal reverence and martial duty: once a revered elder like Bhīṣma leads the opposing army, the warriors’ obligation to their side and to the rules of war compels a united assault, illustrating how kṣatriya-dharma can demand hard, impersonal action.
Sañjaya reports that, after hearing the Pāṇḍavas’ tremendous battle-roar, the Sṛñjaya great warriors collectively attack Bhīṣma in the fight, striking him from all directions as the battle intensifies around the Kuru commander.