Shloka 50
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
Devanagari script
श्रीमान् भवति राजन्य: सिद्धार्थ: साधुसम्मत: । आयुर्बलं च कीर्तिश्व तस्य तेजश्न वर्धते,भरतश्रेष्ठ जो राजा इस भूमिपर्वको मनोयोगपूर्वक सुनता है, वह श्रीसम्पन्न, सफलमनोरथ तथा श्रेष्ठ पुरुषोंद्वारा सम्मानित होता है और उसके बल, आयु, कीर्ति तथा तेजकी वृद्धि होती है
Translation
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ! พระราชาผู้สดับภูมิปรวะนี้ด้วยใจจดจ่อ ย่อมเป็นผู้เปี่ยมด้วยศรี มีความมุ่งหมายสำเร็จ เป็นที่ยกย่องของสัตบุรุษ และอายุ พละ เกียรติยศ กับเดชานุภาพของพระองค์ย่อมเจริญยิ่งขึ้น
Word by Word
श्रीमान्prosperous, endowed with fortune
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवतिbecomes/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सिद्धार्थःone whose aims are accomplished; successful
सिद्धार्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootसिद्धार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
साधु-सम्मतःapproved/esteemed by the good
साधु-सम्मतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसाधुसम्मत
FormMasculine, Nominative, Singular
आयुःlifespan
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
बलम्strength
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कीर्तिःfame
कीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकीर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तस्यof him/that (person)
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तेजःsplendor, vigor
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
वर्धतेincreases/grows
वर्धते:
TypeVerb
Rootवृध्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes