Shloka 30
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
स राजा स शिवो राजन् स पिता प्रपितामह: । गोपायति नरश्रेष्ठ प्रजाःसजडपण्डिता:
sa rājā sa śivo rājan sa pitā prapitāmahaḥ | gopāyati naraśreṣṭha prajāḥ sa jaḍapaṇḍitāḥ ||
ข้าแต่พระราชา พระองค์นั้นแลคือพระราชาแท้ เป็นมงคลดุจพระศิวะ และทรงบำเพ็ญประโยชน์แก่ชนทั้งปวง พระองค์ทรงเป็นดุจบิดาและปู่ทวดของไพร่ฟ้าประชาราษฎร์ ข้าแต่นรश्रेष्ठ พระองค์ทรงคุ้มครองปวงประชาโดยทั่วหน้า ทั้งผู้เขลาปัญญาและผู้มีปรีชา
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ideal of rājadharma: a true king is defined by beneficence and protection. He must safeguard all subjects without discrimination—wise and unwise alike—acting as a paternal guardian whose legitimacy rests on welfare and care.
Sañjaya, reporting to King Dhṛtarāṣṭra, praises the nature of rightful rulership. In the war-context of Bhīṣma Parva, this functions as a moral frame: even amid conflict, the standard for a ruler is the protection and well-being of the people.