Shloka 71
निर्मनुष्यान् रथान् राजन् गजानश्चांश्व संयुगे । चकार समरे भीष्म: सर्वशस्त्रभृतां वर:,नरेश्वर! समस्त शणस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ भीष्मने उस समरांगणमें रथों, हाथियों और घोड़ोंको मनुष्योंसे शून्य कर दिया
sañjaya uvāca | nirmanuṣyān rathān rājan gajān aśvāṃś ca saṃyuge | cakāra samare bhīṣmaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—ข้าแต่พระราชา ภีษมะผู้เลิศในหมู่นักรบผู้ถือศัสตรา ครอบงำสนามรบจนทำให้รถศึก ช้าง และม้าทั้งหลายไร้คน—ทั้งสารถีและผู้ขี่ล้มสิ้น เหลือเพียงพาหนะไร้ผู้บังคับ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the formidable power of a master warrior and, by implication, the ethical gravity of war: skill in arms can swiftly dismantle an opposing force, but it does so by separating men from their mounts and vehicles—making the human cost unmistakable.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that Bhīṣma, excelling among all armed fighters, fought so effectively that he rendered enemy chariots, elephants, and horses ‘without men’—i.e., their riders, drivers, or crews were struck down or removed in the battle.