Shloka 43

Devanagari script

मद्रेश्वरश्न समरे धर्मपुत्रं महारथम्‌ । पीडयामास संरब्धो भीष्महेतो: पराक्रमी,विराटश्न महाराज सैन्धवं वाहिनीपति: । त्रिंशद्धिर्निशितैर्बाणैराजघान स्तनान्तरे महाराज! सेनापति विराटने भी सिन्धुराज जयद्रथकी छातीमें तीस तीखे बाणोंद्वारा गहरी चोट पहुँचायी

Translation

ด้วยเหตุแห่งภีษมะ มัทรเศวรผู้ทรงเดชซึ่งเดือดดาล ได้กดดันธรรมบุตรผู้เป็นมหารถีในสนามรบอย่างหนัก และข้าแต่มหาราช วิราฏะก็ได้ยิงศัยนธวราช ชยทรถ ผู้เป็นนายทัพ ลงที่อกด้วยศรคมสามสิบดอก ให้บาดเจ็บลึก

Word by Word

मद्रेश्वरःthe lord of Madra (Śalya)

समरेin battle

धर्मपुत्रम्the son of Dharma (Yudhiṣṭhira)

महारथम्the great chariot-warrior

पीडयामासtormented / harassed

संरब्धःenraged / excited

भीष्महेतोःbecause of Bhīṣma / for Bhīṣma’s sake

पराक्रमीvaliant

विराटःVirāṭa

महाराजःthe great king

सैन्धवम्the Sindhu-king (Jayadratha)

वाहिनीपतिःthe commander of the army

त्रिंशद्भिःwith thirty

निशितैःsharp

बाणैःwith arrows

आजघानstruck

स्तनान्तरेin the space between the breasts (on the chest)

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes