Shloka 29

Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)

Devanagari script

तत्र गच्छन्ति सिद्धाक्ष चारणा दैवतानि च । धार्मिकाश्षु प्रजा राजंक्ष॒त्वारोइतीव भारत,राजन! भरतनन्दन! वहाँ सिद्ध, चारण और देवता जाते हैं। वहाँके चारों वर्णोकी प्रजा अत्यन्त धार्मिक होती है

Transliteration

tatra gacchanti siddhākṣāś cāraṇā daivatāni ca | dhārmikāś cāpi prajā rājan cāturvarṇyā iti eva bhārata ||

Translation

สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ณ ที่นั้นเหล่าสิทธะ เหล่าจารณะ และเหล่าเทพยดาก็ไปด้วย และ ณ ที่นั้น โอ้ภารตะ ประชาชนทั้งสี่วรรณะล้วนตั้งมั่นในธรรมโดยแท้”

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• गच्छन्ति: go
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: Lat (present), 3, plural, Parasmaipada

• सिद्धाः: Siddhas (perfected beings)
• सिद्धाः: Karta
• Type: Noun
• Root: सिद्ध
• Form: masculine, nominative, plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चारणाः: Cāraṇas (celestial bards)
• चारणाः: Karta
• Type: Noun
• Root: चारण
• Form: masculine, nominative, plural

• दैवतानि: divine beings/deities
• दैवतानि: Karta
• Type: Noun
• Root: दैवत
• Form: neuter, nominative, plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• धार्मिकाः: righteous
• धार्मिकाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: धार्मिक
• Form: feminine, nominative, plural

• प्रजाः: subjects/people
• प्रजाः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रजा
• Form: feminine, nominative, plural

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: masculine, vocative, singular

• क्षत्वारः: Kṣattvas (a class/order; here: four social orders/varṇas per context)
• क्षत्वारः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्वार
• Form: masculine, nominative, plural

• इति: thus
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• इव: as if/like
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• भारत: O Bhārata
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: masculine, vocative, singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (addressed as rājan, bhārata)
• Siddhas
• Cāraṇas
• Devatās
• Cāturvarṇya prajā (people of the four varṇas)