Shloka 84
महारथं भारत दुष्प्रकम्पं शरौधिणं प्रतपन्तं नरेन्द्रान् । भीष्म न शेकुः प्रतिवीक्षितुं ते शरार्चिषं सूर्यमिवातपन्तम्,भारत! महारथी भीष्म अविचलभावसे खड़े होकर बाणोंकी वर्षा करते और पाण्डव- पक्षीय नरेशोंको संताप देते थे। बाणरूपी किरणावलियोंसे सुशोभित और सूर्यकी भाँति तपते हुए भीष्मकी ओर वे देख भी नहीं पाते थे
mahārathaṃ bhārata duṣprakampaṃ śaraughiṇaṃ pratapantaṃ narendrān | bhīṣma na śekuḥ prativīkṣituṃ te śarārcīṣaṃ sūryam ivātapantam, bhārata!
โอ ภารตะ! ภีษมะมหารถีผู้ไม่หวั่นไหวตั้งมั่นอยู่แล้วโปรยสายธารแห่งศร เผาผลาญเหล่ากษัตริย์ฝ่ายปาณฑพให้ร้อนระอุ เขาสุกสว่างด้วยประกายศรดุจรัศมี และแผดเผาเหมือนดวงอาทิตย์ จนพวกเขาไม่อาจแม้แต่จะมองตรงไปยังเขาได้
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the overwhelming force of steadfast resolve and mastery in one’s duty (kṣatriya-dharma). At the same time, it gestures toward the ethical complexity of the Mahābhārata: even a venerable, principled elder like Bhīṣma can become an instrument of devastation when bound by vows and loyalties in a civil war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīṣma stands firm on the battlefield, releasing dense volleys of arrows that torment the Pāṇḍava-aligned kings. Bhīṣma appears radiant and unbearable to face—likened to the blazing sun—so that opponents cannot even look directly at him.