Shloka 73
भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः
Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas
ममैष भार: सर्वो हि हनिष्यामि पितामहम् । शपे केशव शस्त्रेण सत्येन सुकृतेन च,“केशव! यह सारा भार मुझपर है। मैं अपने अस्त्र-शस्त्र, सत्य और सुकृतकी शपथ खाकर कहता हूँ कि पितामह भीष्मका वध करूँगा
mamaiṣa bhāraḥ sarvo hi haniṣyāmi pitāmaham | śape keśava śastreṇa satyena sukṛtena ca ||
โอ้เคศวะ ภาระทั้งหมดนี้อยู่ที่ข้าผู้เดียว ข้าขอสาบานด้วยอาวุธของข้า ด้วยสัจจะ และด้วยบุญกุศลที่สั่งสมว่า ข้าจักสังหารปิตามหะภีษมะ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights accountability in action: the speaker accepts the full burden of a difficult deed and binds himself through an oath invoking weapons (martial duty), truth (moral integrity), and sukṛta (ethical capital). It reflects the Mahābhārata tension between reverence for elders and the harsh demands of righteous war.
Sañjaya reports a warrior’s fierce resolve addressed to Keśava (Kṛṣṇa): he claims responsibility for the situation and vows—by arms, truth, and merit—to kill the grandsire Bhīṣma, a pivotal and formidable figure on the battlefield.