Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
छादित: पापडवै: शूरै: समन्ताद भरतर्षभ । “भरतश्रेष्ठ! ये शूरवीरोंका नाश करनेवाले महाधनुर्थर शौर्यसम्पन्न भीष्म पराक्रमी पाण्डवोंद्वारा चारों ओरसे घेर लिये गये हैं,एष पाण्डुसुतो ज्येष्ठो यमाभ्यां सहितो रणे त्वं हि संश्रूयसे5त्यर्थमसह्यबलविक्रम: । “महाबाहो! ये ज्येष्ठ पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर नकुल और सहदेवको साथ लेकर रणभूमिमें आपलोगोंके देखते-देखते मेरी सेनाको खदेड़ रहे हैं। प्रभो! महाबाहो! जैसे तटप्रान्त समुद्रको आगे बढ़नेसे रोकता है, उसी प्रकार आप भी युधिष्ठिरको आगे बढ़नेसे रोकिये; क्योंकि आपका बल और पराक्रम अत्यन्त असहा सुना जाता है”
sañjaya uvāca | chāditaḥ pāṇḍavaiḥ śūraiḥ samantād bharatarṣabha | eṣa pāṇḍusuto jyeṣṭho yamābhyāṃ sahito raṇe tvaṃ hi saṃśrūyase 'tyartham asahyabalavikramaḥ | mahābāho! ye jyeṣṭhaḥ pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ nakula-sahadevau ca sārdhaṃ kṛtvā raṇabhūmau yuṣmākaṃ paśyatāṃ mama senāṃ khādayanti (kṣādayanti) | prabho! mahābāho! yathā taṭaprāntaḥ samudraṃ nātivartayati, tathā tvam api yudhiṣṭhiram agrato nivāraya; tava hi balavikramaḥ atyantam asahya iti śrūyate ||
สัญชัยกล่าวว่า “โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ วีรชนปาณฑพผู้ทรงเดชได้ล้อมภีษมะไว้ทุกทิศ—ภีษมะผู้เป็นมหาธนูรธร เปี่ยมด้วยศौरยะ และเป็นผู้ทำลายเหล่านักรบ. นี่คือยุธิษฐิระ โอรสองค์ใหญ่ของปาณฑุ ยกทัพรุกในสนามรบพร้อมกับโอรสฝาแฝดของมาทรี (นกุลและสหเทวะ) และต่อหน้าต่อตาพวกท่าน เขากำลังขับไล่กองทัพของข้าให้ถอยร่น. ข้าแต่พระองค์ ผู้มีแขนกำยำ—ดังชายฝั่งยับยั้งมหาสมุทรอันเป็นที่สถิตของมกราไม่ให้พุ่งทะลัก ฉันใด ท่านก็พึงสกัดความรุกคืบของยุธิษฐิระฉันนั้น; เพราะกำลังและวีรภาพของท่านเลื่องลือว่ายากผู้ต้านทาน”
संजय उवाच
Even in war, leadership is framed as restraint and responsibility: the commander is urged to ‘hold back’ an advancing force, using power not merely to strike but to prevent collapse and protect one’s side—an application of kṣatriya-dharma and strategic self-control.
Sañjaya reports that Bhīṣma is being surrounded by Pāṇḍava warriors, while Yudhiṣṭhira advances with Nakula and Sahadeva and drives back the Kaurava troops. Sañjaya urges a powerful ally/commander to stop Yudhiṣṭhira, comparing that restraint to a shoreline checking the sea.