Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
यथा सिंहं समासाद्य मृगा: प्राणपरायणा: । जैसे सिंहका सामना पड़ जानेपर मृग भयभीत हो अपने प्राण बचानेके लिये भागते हैं, उसी प्रकार मारे जाते हुए घोड़े भयसे व्याकुल हो इधर-उधर भाग रहे थे
yathā siṁhaṁ samāsādya mṛgāḥ prāṇaparāyaṇāḥ |
ดุจดังกวางเมื่อประจันหน้าสิงห์ ย่อมมุ่งรักษาชีวิตด้วยความหวาดผวาแล้วแตกหนีไป ฉันใด ม้าทั้งหลายที่ถูกฟันถูกแทงจนล้มลงก็ฉันนั้น ตื่นตระหนกด้วยความกลัว วิ่งพล่านไปทั่วทุกทิศ
संजय उवाच
The verse highlights how, in the face of overwhelming danger, living beings instinctively prioritize the preservation of life; it underscores the terror and chaos that war unleashes even upon animals, revealing the ethical weight of violence.
Sañjaya describes the battlefield scene through a simile: as deer scatter when a lion appears, so the horses being slain are seized by fear and bolt in different directions.