Shloka 156
Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
(तुरगैर्वायुवेगैश्व तत् सैन्यं व्याकुलीकृतम् ।) ह्वेषतां चैव शब्देन न प्राज्ञायत किज्चन | वायुके समान वेगवाले उन अश्वोंने पाण्डव-सेनाको व्याकुल कर दिया। उनके हिनहिनानेकी आवाजसे दबकर दूसरा कोई शब्द नहीं सुनायी पड़ता था
turagair vāyuvegaiś ca tat sainyaṃ vyākulīkṛtam | hveṣatāṃ caiva śabdena na prājñāyata kiñcana ||
สัญชัยกล่าวว่า—ด้วยม้าอันเร็วประหนึ่งลม กองทัพนั้นก็ปั่นป่วนสับสน และท่ามกลางเสียงร้องฮี้ของมันที่กึกก้อง ก็แทบมิอาจแยกแยะเสียงอื่นใดได้เลย
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming sensory force—here, speed and noise—can obscure discernment; in war, perception and coordination collapse when the environment becomes dominated by fear, motion, and sound.
Sañjaya describes a battlefield moment where wind-swift horses surge and churn the opposing host into disarray, and their loud neighing drowns out all other sounds, signaling confusion and loss of clear communication.