Shloka 9
Adhyāya 107 — बहुयुद्धप्रकरणम्
Multiple Defensive Engagements to Protect Bhīṣma
तद् बल प्रद्गुतं दृष्ट॒वा पुत्रो दुर्योधनस्तव । पुरस्कृत्य रणे भीष्म सर्वसैन्यपुरस्कृत:,उस सेनाको भागती देख आपके पुत्र दुर्योधनने रणभूमिमें भीष्मको आगे करके सम्पूर्ण सेनाओंके साथ महान प्रयत्नपूर्वक धनंजयपर धावा किया। प्रजानाथ! उसके आक्रमणका उद्देश्य था त्रिगर्तराजके जीवनकी रक्षा
tad bala-pradrutam dṛṣṭvā putro duryodhanas tava | puraskṛtya raṇe bhīṣmaṁ sarva-sainya-puraskṛtaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “ครั้นเห็นกองทัพนั้นแตกตื่นหนีอลหม่าน บุตรของท่านคือทุรโยธน์ได้ตั้งภีษมะไว้แนวหน้าในสนามรบ แล้วนำกองทัพทั้งมวลบุกด้วยความพยายามยิ่งเข้าหาธนัญชัย (อรชุน) ข้าแต่เจ้าแห่งปวงชน! จุดมุ่งหมายของการบุกนั้นเพื่อคุ้มครองชีวิตกษัตริย์แห่งตรีคฤต”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights battlefield dharma as understood by warriors: leadership is shown by rallying a routed force, placing an experienced commander (Bhīṣma) at the front, and acting to protect an ally’s life—yet it also implicitly shows how strategic necessity can drive aggressive action.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that, seeing his troops in flight, Duryodhana reorganizes the Kaurava host with Bhīṣma leading and launches a determined assault on Arjuna, chiefly to save the Trigarta king (Susarman) from danger.