Shloka 21
भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene
ततोडन्न्योन्यं प्रधावन्तः सम्प्रहारं प्रचक्रिरे । ततः: शब्देन महता प्रचकम्पे वसुन्धरा,दोनों पक्षके योद्धा एक-दूसरेपर धावा करते हुए अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार करने लगे। उस समय जो महान् कोलाहल हुआ, उससे सारी पृथ्वी काँपने लगी
tato ’nyonyaṁ pradhāvantaḥ samprahāraṁ pracakrire | tataḥ śabdena mahatā pracakampe vasundharā ||
แล้วนักรบทั้งสองฝ่ายก็พุ่งเข้าหากันและเริ่มประหัตประหารด้วยศาสตราวุธอย่างดุเดือด ครั้นเสียงอึกทึกกึกก้องนั้นดังขึ้น แผ่นดินก็ประหนึ่งสั่นสะเทือน
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the gravity of collective violence: when warriors rush into mutual slaughter, the resulting upheaval is portrayed as world-shaking. It frames war as an event with moral and cosmic weight, not merely a tactical contest.
Sañjaya describes the two armies surging toward each other and beginning intense hand-to-hand and weapon combat. The din of the clash becomes so immense that it is said to make the earth tremble.