Shloka 9
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
एकस्था: सर्ववर्णास्ति मण्डलं बहुयोजनम् । पर्याक्रामन्त देशांश्ष नदी: शैलान् वनानि च,वहाँ सभी वर्णके लोग एक ही स्थानपर एकत्र थे। युद्धभूमिका घेरा कई योजन लंबा था। उन सब लोगोंने वहाँके अनेक प्रदेशों, नदियों, पर्वतों और वनोंको सब ओरसे घेर लिया था
ekasthāḥ sarvavarṇāsti maṇḍalaṃ bahuyojanam | paryākrāmanta deśāṃś ca nadīḥ śailān vanāni ca ||
ที่นั่นผู้คนทุกวรรณะมาชุมนุมอยู่ ณ ที่เดียว วงล้อมแห่งสมรภูมิแผ่กว้างหลายโยชน์ และพวกเขาล้อมรอบผืนแผ่นดินนั้นจากทุกทิศ ทั้งถิ่นฐาน ลำน้ำ ภูผา และพงไพร
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that war is not an isolated act of a few fighters: when all varṇas assemble and the land itself is encircled, the conflict becomes a societal event with broad moral and political consequences, implicating the whole realm.
Vaiśaṃpāyana describes the massive gathering at the battlefield and the extensive perimeter around it, noting that people from all social orders have assembled and that the surrounding regions—rivers, mountains, and forests—are encompassed on every side.