Shloka 70
धर्मद्या हि यथा त्रेता वल्नित्रेता तथैव च | तथैव पुत्रपौत्राणां स्वर्गस्त्रेता किलाक्षय:,'जैसे धर्म तथा उससे संयुक्त अर्थ और काम--ये तीनों स्वर्गके प्राप्ति करानेवाले हैं तथा जैसे आहवनीय, गार्हपत्य और दक्षिणाग्नि--ये तीनों स्वर्गके साधन हैं, उसी प्रकार पुत्र, पौत्र और प्रपौत्र--ये त्रिविध संतानें अक्षय स्वर्गकी प्राप्ति करानेवाली हैं
dharmādyā hi yathā tretā vahni-tretā tathaiva ca | tathaiva putra-pautrāṇāṃ svargas tretā kilākṣayaḥ ||
บุตรกล่าวว่า “ดุจไตรธรรมอันเริ่มด้วยธรรมะ—คือธรรมะพร้อมด้วยอรรถะและกามะ—เป็นไตรวิธีนำไปสู่สวรรค์ และดุจไฟศักดิ์สิทธิ์สามกอง (อาหวนียะ คารหปัตยะ และทักษิณาคนิ) เป็นเครื่องมือสามประการเพื่อบรรลุสวรรค์ ฉันใดก็ฉันนั้น สายสืบสามชั้น—บุตร หลาน และเหลน—ย่อมเป็นเหตุให้ได้สวรรค์อันไม่เสื่อมสูญ”
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches by analogy that human life is structured around meaningful triads: dharma with artha and kāma, the three Vedic fires, and the three generations of descendants. It emphasizes that sustaining dharma and household continuity—symbolized by ritual fires and progeny—supports lasting spiritual merit, described here as ‘imperishable heaven’ (akṣaya svarga).
A son is speaking and uses well-known Vedic and ethical frameworks to persuade or instruct: he compares established triads (purushārthas and ritual fires) to the threefold succession of descendants, asserting that maintaining a lineage (son–grandson–great-grandson) is traditionally praised as a powerful means of securing enduring posthumous welfare.