Shloka 27
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
कदाचिद् धर्मिणस्तस्य दुर्भिक्षे सति दारुणे,ब्राह्मणो! सुनो। एक समय वहाँ बड़ा भयंकर अकाल पड़ा। उन दिनों उन धर्मात्मा ब्राह्मणके पास अन्नका संग्रह तो था नहीं, खेतोंका अन्न भी सूख गया था। अतः वे सर्वथा निर्धन हो गये थे
kadācid dharmiṇas tasya durbhikṣe sati dāruṇe brāhmaṇaḥ
นกุลกล่าวว่า—ครั้งหนึ่งเกิดทุพภิกขภัยอันน่าสะพรึงกลัวขึ้น ณ ที่นั้น พราหมณ์ผู้ตั้งมั่นในธรรมผู้นั้นไม่มีเสบียงสะสมเลย ทั้งพืชผลในนาไร่ก็เหี่ยวแห้ง สมุนไพรและพืชพรรณก็ร่วงโรย ครั้นแล้วพราหมณ์ผู้ประเสริฐนั้นก็ยากไร้สิ้นเชิง ตกอยู่ในความทุกข์ยากยิ่ง
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse frames famine and poverty as a crucible for dharma: righteousness is not merely prosperity-based but is tested when resources vanish, inviting reflection on steadfastness, restraint, and ethical conduct under hardship.
Nakula begins recounting an episode about a righteous brāhmaṇa during a severe famine. With no stored grain and crops ruined, the brāhmaṇa becomes completely poor, preparing the narrative for subsequent choices and their moral implications.