Shloka 43
अर्जुनदुःखहेतुप्रश्नः — Inquiry into the cause of Arjuna’s recurring hardship
Book 14, Chapter 89
उपाजिघ्रद् यथाशास्त्र सर्वपापापहं तदा । भाइयोंसहित धर्मराज युधिष्ठिरने शास्त्रकी आज्ञाके अनुसार उस चर्बीके धूमकी गन्ध सूँघी, जो समस्त पापोंका नाश करनेवाली थी,दीयतां भुज्यतां चेष्टं दिवारात्रमवारितम् | त॑ महोत्सवसंकाशं हृष्टपुष्टजनाकुलम्
vaiśampāyana uvāca |
upājighrad yathāśāstraṃ sarvapāpāpahaṃ tadā |
dīyatāṃ bhujyatāṃ ceṣṭaṃ divārātram avāritam |
taṃ mahotsava-saṅkāśaṃ hṛṣṭa-puṣṭa-janākulam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ครั้นแล้ว ธรรมราชยุธิษฐิระพร้อมด้วยพระอนุชา ได้สูดดมกลิ่นควันตามบัญญัติแห่งศาสตรา ซึ่งเชื่อกันว่าย่อมชำระบาปทั้งปวง แล้วมีประกาศว่า “จงให้ทานเถิด จงบริโภคอาหารอันปรารถนาเถิด—ทั้งกลางวันและกลางคืน โดยไม่ต้องยับยั้ง” ภาพนั้นประหนึ่งมหาเทศกาล อัดแน่นด้วยผู้คนที่เบิกบานและอิ่มเอม
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links royal ritual duty with ethical restoration: purification is pursued through śāstra-guided action, and kingship is expressed through generosity and public welfare—gifts and sustenance offered freely, creating social harmony after conflict.
During the Aśvamedha-related proceedings, Yudhiṣṭhira and his brothers perform a prescribed act of inhaling the purifying sacrificial smoke. The occasion then turns into an open, continuous celebration marked by giving and feasting, resembling a grand festival filled with happy, well-fed crowds.