Shloka 2
वनस्पतीनां मूलेषु शुड्रेषु विषमेषु च । गुहासु शैलराजस्य यथाकामं यथासुखम्,वहाँ वनस्पतियोंके मूलभागमें, दुर्गण शिखरोंपर तथा गिरिराजकी गुफाओंमें नाना प्रकारके भूतगणोंसे घिरे हुए महातेजस्वी त्रिशूलधारी भगवान् महेश्वर उमादेवीके साथ इच्छानुसार सुखपूर्वक सदा निवास करते हैं
vanaspatīnāṁ mūleṣu śūdreṣu viṣameṣu ca | guhāsu śailarājasya yathākāmaṁ yathāsukham ||
ณ ที่นั้น—ทั้งที่โคนไม้ บนยอดต่ำที่ขรุขระและไม่ราบเรียบ และในถ้ำทั้งหลายของราชาแห่งขุนเขา—พระมหेशวรผู้รุ่งเรืองยิ่ง ผู้ทรงตรีศูล ประทับอยู่เป็นนิตย์พร้อมพระเทวีอุมา รายล้อมด้วยหมู่ภูตนานาประการ ดำรงอยู่ตามพระประสงค์และด้วยความผาสุกสมบูรณ์
संवर्त उवाच
Educational Q&A
The verse highlights Śiva’s freedom and self-sufficiency: he abides in wild, marginal, and rugged places—roots of trees, uneven peaks, mountain caves—yet remains perfectly at ease with Umā. Ethically, it suggests that true spiritual sovereignty is not dependent on comfort, status, or settled habitation, but on inner fullness and divine companionship.
Saṁvarta describes the dwelling-places and manner of life of Lord Maheśvara: radiant, trident-bearing, accompanied by Umā, and attended by various bhūta-hosts, he resides in the Himalayan mountain-caves and other untamed locales, living always as he pleases and in contentment.