Shloka 10
श्रेयो वदामि युष्माकं॑ न हिंसेयमवस्थितान्,'योद्धाओ! मैं तुम्हारे कल्याणकी बात बता रहा हूँ। तुममेंसे जो कोई अपनी पराजय स्वीकार करते हुए रणभूमिमें यह कहेगा कि मैं आपका हूँ, आपने मुझे युद्धमें जीत लिया है, वह सामने खड़ा रहे तो भी मैं उसका वध नहीं करूँगा। मेरी यह बात सुनकर तुम्हें जिसमें अपना हित दिखायी पड़े, वह करो
śreyo vadāmi yuṣmākaṁ na hiṁseyam avasthitān | yo ‘haṁ bhavān iti brūyād raṇe jitvā mayā tv iti | sa tiṣṭhann api me ‘grato na taṁ hanyāṁ yodhāḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“เรากล่าวเพื่อประโยชน์และความผาสุกของพวกท่าน: ผู้ใดวางอาวุธยืนหยุดอยู่ เราจะไม่ทำร้ายเขา. ในหมู่พวกท่าน หากนักรบผู้ใดในสนามรบยอมรับความพ่ายแพ้แล้วกล่าวว่า ‘ข้าพเจ้าเป็นของท่าน; ท่านชนะข้าพเจ้าในสงครามแล้ว’—แม้เขาจะยืนอยู่ต่อหน้าข้าพเจ้า ข้าพเจ้าก็จะไม่ฆ่าเขา. เมื่อได้ฟังถ้อยคำนี้แล้ว จงทำสิ่งที่แต่ละคนเห็นว่าเป็นประโยชน์แท้แก่ตนเถิด।”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes a dharmic restraint in warfare: a combatant who openly accepts defeat and submits should not be harmed. It frames mercy toward the surrendered as a higher, welfare-producing course (śreyaḥ), placing ethical limits on violence even amid battle.
The speaker announces a rule to the assembled warriors: if any opponent acknowledges defeat and declares submission—‘I am yours; you have conquered me’—then even if that person remains standing before him, he will not be slain. The warriors are then told to choose their course based on what they judge to be in their best interest.