Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

प्राग्ज्योतिषे वज्रदत्त-धनंजय-समागमः

Vajradatta Confronts Dhanaṃjaya at Prāgjyotiṣa

ततः सम्प्रेक्ष्य संक्रुद्धें कालान्तकयमोपमम्‌ । जिष्णु त्रैगर्तका योधा: परीता: पर्यवारयन्‌,अर्जुनको काल, अन्तक और यमराजके समान कुपित हुआ देख त्रिगर्तदेशीय योद्धाओंने चारों ओरसे आकर उन्हें घेर लिया

tataḥ samprekṣya saṅkruddhaṃ kālāntaka-yamopamam | jiṣṇuṃ traigartakā yodhāḥ parītāḥ paryavārayan ||

ครั้นเห็นจิษณุ (อรชุน) ผู้เดือดดาลดุจกาล อันตกะ และยมราช เหล่านักรบแห่งตรีคฤตะก็กรูกันมาจากทุกทิศ ล้อมเขาไว้

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सम्प्रेक्ष्यhaving seen, observing
सम्प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootसम् + प्रेक्ष्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
संक्रुद्धम्enraged, wrathful
संक्रुद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध (सम् + क्रुध्, क्त)
FormMasculine, Accusative, Singular
कालान्तकयमोपमम्like Kāla, Antaka, and Yama
कालान्तकयमोपमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकाल + अन्तक + यम + उपम
FormMasculine, Accusative, Singular
जिष्णुम्Jishnu (Arjuna)
जिष्णुम्:
Karma
TypeNoun
Rootजिष्णु
FormMasculine, Accusative, Singular
त्रैगर्तकाःTrāigarta (of Trigarta country)
त्रैगर्तकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रैगर्तक
FormMasculine, Nominative, Plural
योधाःwarriors
योधाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Nominative, Plural
परीताःhaving surrounded, encircling
परीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + इ (क्त) / परीता
FormMasculine, Nominative, Plural
पर्यवारयन्they surrounded, they hemmed in
पर्यवारयन्:
TypeVerb
Rootपरि + अव + वृ (causative: वारय्)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna (Jiṣṇu)
T
Trigarta (Traigartas)
K
Kāla
A
Antaka
Y
Yama

Educational Q&A

The verse highlights the moral tension of battle: righteous duty can require fierce action, yet that same fury is portrayed with death-imagery (Kāla/Yama), reminding the listener that violence, even when duty-bound, carries grave consequences and demands inner discipline.

Vaiśampāyana narrates that the Trigarta warriors, seeing Arjuna blazing with anger and seeming like Death itself, converge from all directions and encircle him, setting the stage for an intense confrontation.