Shloka 3

अश्वमेधयज्ञके लिये छोड़े हुए घोड़ेका अर्जुनके द्वारा अनुगमन हयश्न हयमेधार्थ स्वयं स ब्रह्म॒वादिना । उत्सृष्ट: शास्त्रविधिना व्यासेनामिततेजसा,अमिततेजस्वी ब्रह्मवादी व्यासजीने अश्वमेधयज्ञके लिये चुने गये अश्वको स्वयं ही शास्त्रीय विधिके अनुसार छोड़ा

aśvamedhārthaṃ svayaṃ sa brahmavādī | utsṛṣṭaḥ śāstravidhinā vyāsenāmitatejasā ||

เพื่ออัศวเมธยัญ ม้าซึ่งคัดเลือกไว้ได้ถูกปล่อยตามบทบัญญัติแห่งศาสตรา โดยท่านวยาสเอง—พรหมวาทีผู้มีเดชหาประมาณมิได้

हयमेधार्थम्for the purpose of the horse-sacrifice
हयमेधार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootहयमेध + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मवादिनाby the Brahmavādin (one who speaks of Brahman)
ब्रह्मवादिना:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्मवादिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
उत्सृष्टःreleased/let loose
उत्सृष्टः:
TypeVerb
Rootउत् + सृज्
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
शास्त्रविधिनाaccording to scriptural procedure
शास्त्रविधिना:
Karana
TypeNoun
Rootशास्त्रविधि
FormMasculine, Instrumental, Singular
व्यासेनby Vyāsa
व्यासेन:
Karana
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Instrumental, Singular
अमिततेजसाof immeasurable splendor
अमिततेजसा:
Karana
TypeAdjective
Rootअमिततेजस्
FormMasculine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
V
Vyāsa
A
Aśvamedha
S
sacrificial horse

Educational Q&A

Even a king’s assertion of sovereignty through the Aśvamedha must be grounded in śāstra and guided by brahminical-sage authority; power is legitimized only when subordinated to dharma and proper ritual order.

At the start of the Aśvamedha proceedings, Vyāsa personally releases the consecrated horse in accordance with scriptural injunctions, setting the rite in motion and establishing its lawful, dharmic framework.