Shloka 19
Traigarta Attempt to Seize the Aśvamedha Horse; Arjuna’s Restraint and Tactical Victory
अनुजममुर्महात्मान क्षत्रियाश्व विशाम्पते । विधिवत् पृथिवीपाल धर्मराजस्य शासनात्,महाराज! प्रजानाथ! उनके सिवा और भी बहुत-से वेदोंमें पारंगत ब्राह्मणों और क्षत्रियोंने धर्मराजकी आज्ञासे विधिपूर्वक महात्मा अर्जुनका अनुसरण किया
Vaiśampāyana uvāca: Anujam amum mahātmānaṃ kṣatriyāś ca viśāṃpate | Vidhivat pṛthivīpālā dharmarājasya śāsanāt ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่เจ้าแห่งประชา เหล่ากษัตริย์นักรบและผู้ครองแผ่นดินเป็นอันมาก ต่างปฏิบัติตามพิธีโดยครบถ้วน ภายใต้พระบัญชาของธรรมราช แล้วติดตามอรชุนผู้เป็นน้องและมหาตมะไป อีกทั้งพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญพระเวทจำนวนมากก็ร่วมขบวนไปด้วย โดยนอบน้อมต่อพระบัญชาของธรรมราช”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in governance: a righteous king’s command (Dharmarāja’s śāsana) is to be carried out in a lawful, ritually proper manner (vidhivat), and society’s leaders—kings, kṣatriyas, and learned Brāhmaṇas—support a legitimate royal enterprise through disciplined cooperation.
During the Aśvamedha-related events, Arjuna, the younger brother of Yudhiṣṭhira, proceeds on his mission accompanied by many kṣatriyas and rulers, and also by numerous Veda-versed Brāhmaṇas, all following him in accordance with Yudhiṣṭhira’s directive.