Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Kṛṣṇa’s Departure, Auspicious Omens, and the Opening of the Uttaṅka Dialogue (कृष्णप्रयाण-निमित्त-उत्तङ्कसंवाद-प्रारम्भः)

त्वत्प्रसादाज्जय: प्राप्तो राज्ञा वृष्णिकुलोद्वह । नियताः शत्रवश्चापि प्राप्त राज्यमकण्टकम्‌,*वृष्णिकुलधुरन्धर श्रीकृष्ण! आपकी कृपासे ही राजा युधिष्ठिरको विजय प्राप्त हुई है। उनके शत्रुओंका दमन हो गया और उन्हें निष्कण्टक राज्य मिला

tvatprasādāj jayaḥ prāpto rājñā vṛṣṇikulodvaha | niyatāḥ śatravaś cāpi prāpta rājyaṃ akaṇṭakam ||

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ผู้เป็นยอดแห่งวงศ์วฤษณิ! ด้วยพระกรุณาของท่าน พระราชาจึงได้ชัยชนะ ศัตรูทั้งหลายถูกปราบแล้ว และพระองค์ได้ราชอาณาจักรไร้หนาม—ปราศจากอุปสรรคจากปฏิปักษ์”

त्वत्from you
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Panchami, Ekavachana
प्रसादात्from (your) grace/favor
प्रसादात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रसाद
FormPum, Panchami, Ekavachana
जयःvictory
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
FormPum, Prathama, Ekavachana
प्राप्तःobtained/attained
प्राप्तः:
TypeVerb
Rootप्राप्
Formक्त (past passive participle), Pum, Prathama, Ekavachana
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormPum, Tritiya, Ekavachana
वृष्णि-कुल-उद्वहO foremost of the Vrishni clan
वृष्णि-कुल-उद्वह:
TypeNoun
Rootउद्वह
FormPum, Sambodhana, Ekavachana
नियताःsubdued/controlled
नियताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियत
Formक्त (PPP) / adjectival usage, Pum, Prathama, Bahuvachana
शत्रवःenemies
शत्रवः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रु
FormPum, Prathama, Bahuvachana
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
प्राप्तobtained/attained
प्राप्त:
TypeVerb
Rootप्राप्
Formक्त (PPP), used as predicate/adjectival, Napum, Prathama, Ekavachana
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNapum, Dvitiiya, Ekavachana
अकण्टकम्free of thorns/obstacles (untroubled)
अकण्टकम्:
TypeAdjective
Rootअकण्टक
FormNapum, Dvitiiya, Ekavachana

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kṛṣṇa
V
Vṛṣṇi lineage (Vṛṣṇikula)
T
the king (Yudhiṣṭhira, implied by context)
E
enemies (śatravaḥ)

Educational Q&A

The verse frames rightful victory and stable rule as ultimately dependent on higher guidance and grace (here, Kṛṣṇa’s), emphasizing humility in success and the ethical ideal of an “akaṇṭaka” kingdom—governance free from oppressive obstacles and hostile disruption.

Vaiśampāyana praises Kṛṣṇa, stating that through his support the king (contextually Yudhiṣṭhira) achieved victory, the opposing forces were subdued, and the realm became secure and untroubled—setting a tone of consolidation and righteous sovereignty in the Aśvamedhika section.