Shloka 44
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
कृतकृत्यश्न स तदा शिष्य: कुरुकुलोदवह । तत् पद समनुप्राप्तो यत्र गत्वा न शोचति,कुरुकुलनन्दन! उस समय कृतार्थ होकर उस शिष्यने वह ब्रह्मपद प्राप्त किया, जहाँ जाकर शोक नहीं करना पड़ता
kṛtakṛtyaś ca sa tadā śiṣyaḥ kurukulodvaha | tat padaṃ samanupprāpto yatra gatvā na śocati ||
วายุเทพตรัสว่า “โอ ผู้ยกเกียรติแห่งวงศ์กุรุ ศิษย์ผู้นั้นเมื่อทำกิจที่พึงทำสำเร็จแล้ว ก็เข้าถึงปรมบท คือพรหมบท; เมื่อไปถึงที่นั้นแล้ว ย่อมไม่เศร้าโศกอีกต่อไป”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights mokṣa as the culmination of a life rightly completed: when one becomes kṛtakṛtya (having done one’s duty and inner work), one may attain the supreme state (brahmapada), where sorrow and grief no longer arise.
Vāyudeva describes the outcome for a disciple: after completing his intended discipline and purpose, he reaches the highest spiritual abode, characterized by the absence of grief—an affirmation of liberation as the fruit of fulfilled striving.