Shloka 21
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
मनुष्य, पितर, देवता, पशु, मृग, पक्षी तथा अन्य जितने चराचर प्राणी हैं, वे सब नित्य तपस्यामें संलग्न होकर ही सदा सिद्धि प्राप्त करते हैं। तपस्याके बलसे ही महामायावी देवता स्वर्गमें निवास करते हैं ।।
manuṣya-pitara-devatā-paśu-mṛga-pakṣī tathā anye yāvantaś carācarāḥ prāṇinaḥ santi, te sarve nityaṁ tapasyāyāṁ saṁlagnāḥ santaḥ sadā siddhiṁ prāpnuvanti. tapasyā-balenāiva mahāmāyāvino devatāḥ svarge nivāsanti. āśīr-yuktāni karmāṇi kurvanti ye tv atandritāḥ, ahaṅkāra-samāyuktās te sakāśe prajāpateḥ (lokaṁ yānti).
พระวายุตรัสว่า “สรรพสัตว์ทั้งปวง—มนุษย์ ปิตฤ เทพทั้งหลาย สัตว์เลี้ยง สัตว์ป่า นก และสิ่งมีชีวิตอื่นใด ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว—ย่อมบรรลุความสำเร็จได้ก็ด้วยการประกอบตบะเป็นนิตย์ ด้วยพลังแห่งตบะ เหล่าเทพผู้ทรงมหามายาจึงพำนักในสวรรค์ แต่ผู้ใดละทิ้งความเกียจคร้าน กระทำพิธีกรรมอันเป็นไปเพื่อความปรารถนา พร้อมคำอวยพร ทว่ายังผูกพันด้วยอหังการ ผู้นั้นย่อมไปสู่แดนแห่งปรชาปติ”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Austerity (tapas)—steady, disciplined effort—is presented as the universal means by which beings attain success and higher states. In contrast, actions driven by desire and reinforced by ego yield limited, conditioned results (a specific heavenly realm), not the highest attainment.
Vāyu addresses the listener with a doctrinal explanation: he generalizes across all classes of beings that tapas is the basis of accomplishment and even divine residence in heaven, then distinguishes the destiny of those who perform result-seeking rites with ego, assigning them to Prajāpati’s realm.