Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Marutta–Indra Rivalry and Bṛhaspati’s Priestly Refusal (मरुत्तेन्द्रस्पर्धा—बृहस्पतेः पौरोहित्यनिश्चयः)

इस प्रकार श्रीमहाभारत आश्रवमेधिकपरववके अन्तर्गत अश्वमेधपर्वमें संवर्त और मरुत्तका उपाख्यानविषयक चौथा अध्याय पूरा हुआ

iti prakāreṇa śrīmahābhārate āśvamedhikaparvaṇi antargate aśvamedhaparvaṇi saṁvarta-maruttopākhyāna-viṣayakaḥ caturthaḥ adhyāyaḥ pūrṇaḥ | tathaivāṅgirasaḥ putrau vratatulyau babhūvatuḥ | bṛhaspatir bahutejāḥ saṁvartaś ca tapodhanaḥ ||

ฉันนั้นแล ฤๅษีอังคิรสมีบุตรสององค์ ผู้เสมอกันในการทรงวัตร—องค์หนึ่งคือพฤหัสบดีผู้รุ่งเรืองด้วยเดชานุภาพ อีกองค์คือสัมวรรตผู้มั่งคั่งด้วยตบะ

तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अङ्गिरसःof Aṅgiras
अङ्गिरसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रौtwo sons
पुत्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Dual
व्रत-तुल्यौequal in vow/observance
व्रत-तुल्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootव्रत-तुल्य
FormMasculine, Nominative, Dual
बभूवतुःbecame, were
बभूवतुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहस्पति
FormMasculine, Nominative, Singular
बहु-तेजाःof great splendor
बहु-तेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु-तेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
संवर्तःSaṃvarta
संवर्तः:
Karta
TypeNoun
Rootसंवर्त
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तपोधनःone whose wealth is austerity; ascetic
तपोधनः:
Karta
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Nominative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
M
Mahābhārata
Ā
Āśvamedhika Parva
A
Aśvamedha Parva
S
Saṁvarta
M
Marutta
A
Aṅgiras
B
Bṛhaspati

Educational Q&A

The verse highlights that true stature is grounded in disciplined observance (vrata) and ascetic merit (tapas). Even when individuals differ in role or temperament, ethical steadiness and self-restraint are presented as the shared measure of excellence.

Vyāsa marks the conclusion of a chapter in the Saṁvarta–Marutta episode and introduces background genealogy: Aṅgiras had two sons—Bṛhaspati, famed for brilliance, and Saṁvarta, famed for ascetic power—setting the stage for their significance in the ensuing tale.