Shloka 7
Brahmopadeśa on Saṃnyāsa, Tapas, and Jñāna (ब्रह्मोपदेशः—संन्यासतपोज्ञानविमर्शः)
यो विद्वान् सहवासं च विवासं चैव पश्यति । तथैवैकत्वनानात्वे स दुःखात् प्रतिमुच्यते
yo vidvān sahavāsaṃ ca vivāsaṃ caiva paśyati | tathaivaikatva-nānātve sa duḥkhāt pratimucyate ||
วายุกล่าวว่า—ผู้มีปัญญาย่อมเห็นแม้ความอยู่ร่วมกันก็มีสภาพเป็นความพรากจาก และย่อมเห็นความเป็นหนึ่งแฝงอยู่ท่ามกลางความหลากหลาย ด้วยความรู้แจ้งอันชัดเจนนั้น เขาย่อมหลุดพ้นจากความทุกข์โดยสิ้นเชิง
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Grief diminishes when one recognizes impermanence in relationships (togetherness already contains the certainty of separation) and also discerns a deeper unity beneath the world’s many forms. This balanced vision—of transience and underlying oneness—loosens attachment and frees the mind from sorrow.
In the Ashvamedhika Parva, Vāyudeva speaks as a teacher, offering a reflective instruction meant to steady the listener’s mind: interpret life’s unions and separations with wisdom, and contemplate unity amid diversity, so that sorrow does not take hold.