Shloka 13
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
राजाधिराज: सर्वेषां विष्णुब्रह्ममयों महान् । ईश्वरत्वं विजानी ध्वं कर्तारमकृतं हरिम,ब्रह्ममय महाविष्णु ही सबके राजाधिराज हैं, उन्हींको ईश्वर समझना चाहिये। वे श्रीहरि सबके कर्ता हैं, किंतु उनका कोई कर्ता नहीं है
rājādhirājaḥ sarveṣāṃ viṣṇu-brahma-mayo mahān | īśvaratvaṃ vijānīdhvaṃ kartāram akṛtaṃ harim ||
วายุเทพตรัสว่า “พระผู้เป็นใหญ่ผู้มหันต์ ผู้เป็นราชาธิราชเหนือสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้มีสภาวะอันแผ่ซ่านด้วยวิษณุและพรหมัน พึงรู้จักพระองค์ว่าเป็นอิศวรแท้. จงรู้ว่าพระหริเป็นผู้กระทำกิจทั้งปวง แต่พระองค์เองหาได้ถูกกระทำไม่—ไร้ผู้กระทำให้เป็น.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches recognition of Hari (Viṣṇu) as the supreme sovereign and ultimate agent: He is the creator and governor of all, yet Himself uncreated and without any prior cause—pointing to the highest theological principle of an uncaused first cause.
Vāyudeva is instructing the listeners to correctly identify the supreme divine authority. In the Ashvamedhika context, such teaching reinforces dharmic orientation after the war: true sovereignty and moral order ultimately rest in the Supreme (Hari), not merely in worldly kingship.