Shloka 593
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
सर्ववित् सर्वभूतेषु विन्दत्यात्मानमात्मनि । जो मनको हृदयकमलमें स्थापित करके अपने भीतर ही ध्यानके द्वारा आत्मदर्शनका प्रयत्न करता है
sarvavit sarvabhūteṣu vindaty ātmānam ātmani |
พระวายุตรัสว่า “ผู้ใดตั้งจิตไว้ในดอกบัวแห่งหทัย แล้วเพียรด้วยสมาธิภายในเพื่อเห็นอาตมันในตน ผู้นั้นย่อมเป็นผู้รู้ทั่วถึงสรรพสัตว์ทั้งปวง; และในหทัย-มโนย่อมประจักษ์ซึ่งสภาวะสูงสุดแห่งปรมาตมันโดยตรง”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
By turning the mind inward and meditating on the Self within the heart, one realizes the Ātman and thereby gains a universal, all-beings-inclusive knowledge—an experiential recognition of the Paramātman within the inner consciousness.
Vāyudeva is speaking and instructing that true omniscience is not mere information but arises from yogic inwardness: establishing the mind in the heart-lotus, seeking direct self-vision through meditation, and thereby experiencing the supreme reality within.