Shloka 15
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
बुद्धीन्द्रियाणि पठ्चाहु: पञ्च कर्मेन्द्रियाणि च । श्रोत्रादीन््यपि पज्चाहुर्बुद्धियुक्तानि तत्त्वतः
buddhīndriyāṇi pañcāhuḥ pañca karmendriyāṇi ca | śrotrādīny api pañcāhur buddhiyuktāni tattvataḥ ||
พระวายุเทพตรัสว่า “กล่าวกันว่ามีอินทรีย์แห่งความรู้ห้าประการ และอินทรีย์แห่งการกระทำห้าประการ แท้จริงแล้วห้าประการที่เริ่มด้วยการได้ยิน (หู) เรียกว่าอินทรีย์แห่งความรู้ เพราะประกอบด้วยปัญญา; ส่วนห้าประการที่เหลือซึ่งต่างออกไป เรียกว่าอินทรีย์แห่งการกระทำ”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes two sets of human faculties: five for knowing (cognitive senses, beginning with hearing) and five for acting (organs of action). Ethical discipline depends on recognizing these instruments and letting buddhi (discernment) guide both perception and action.
Vāyu-deva is instructing the listener in a doctrinal, Sāṅkhya-like classification of the senses, clarifying which faculties are for knowledge and which are for action, as part of a broader teaching on inner governance and right conduct.