Shloka 9
Adhyāya 40: Brahmā on Mahān (The Great Principle) and the All-Pervading Puruṣa
Devanagari script
अहंकारात् प्रसूतानि महाभूतानि पञ्च वै । पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्व॒ पठचमम्,पृथ्वी, वायु, आकाश, जल और पाँचवाँ तेज--ये पाँचों महाभूत अहंकारसे उत्पन्न होते हैं
Transliteration
ahaṅkārāt prasūtāni mahābhūtāni pañca vai | pṛthivī vāyur ākāśam āpo jyotiś ca pañcamam ||
Translation
พระวายุเทพตรัสว่า—จากอหังการ (ความสำคัญตน/ความเป็น “เรา”) ย่อมบังเกิดมหาภูตทั้งห้า คือ ปฐวี ลม อากาศ น้ำ และเป็นที่ห้า เตชะ (ไฟ/แสง).
Word by Word
अहंकारात्from ego (ahaṅkāra)
अहंकारात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअहंकार
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रसूतानिproduced, born
प्रसूतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसू
FormNeuter, Nominative, Plural
महाभूतानिthe great elements
महाभूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootमहाभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
पञ्चfive
पञ्च:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्च
FormNeuter, Nominative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
वायुःwind/air
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
आकाशम्space/ether
आकाशम्:
Karta
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Nominative, Singular
आपःwaters
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
ज्योतिःlight/fire
ज्योतिः:
Karta
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu-devaA
ahaṅkāraM
mahābhūtas (pṛthivī, vāyu, ākāśa, āpaḥ, jyotiḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes