Shloka 16
मरुत्तोपाख्यान-प्रस्तावः — Genealogy to Marutta and the Logistics of Royal Sacrifice
ततस्तानजयत् सर्वान् प्रातिसीमान् नराधिपान् | एतस्मात् कारणाद् राजन् विश्रुत: स करन्धम:,राजन्! उसीकी सहायतासे उन्होंने अपने राज्यकी सीमापर निवास करनेवाले सम्पूर्ण शत्रु नरेशोंको परास्त कर दिया। इसी कारणसे अर्थात् करका धमन करने (हाथको बजाने)- से उनका नाम करन्धम हो गया
tatastān ajayat sarvān prātisīmān narādhipān | etasmāt kāraṇād rājan viśrutaḥ sa karandhamaḥ ||
แล้วเขาก็ปราบชนะบรรดากษัตริย์ทั้งปวงที่พำนักอยู่ตามแนวชายแดนแห่งอาณาจักรของตนได้ทั้งหมด ด้วยเหตุนี้เอง ข้าแต่พระราชา เขาจึงเลื่องลือในนามว่า ‘กรันธมะ’—เพราะได้กดข่ม ‘กะระ’ (บรรณาการ/ภาษี) และสยบภัยชายแดนด้วยกำลังอันเด็ดขาด।
व्यास उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes securing the realm’s borders and restraining harmful pressures on subjects; true renown arises from effective protection and just control over tribute/exactions, not merely from conquest.
Vyāsa explains that Karandhama, aided by support (as implied by the surrounding context), defeated all hostile kings living along his kingdom’s frontiers; because he ‘checked/pressed down’ the kara (tribute/tax) and subdued frontier threats, he became famous by the name Karandhama.