Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Brahma-vidyā: Satya–Tapas and the Enumeration of Tattvas

Arjuna–Vāsudeva framed dialogue

छायाभूताय दान्ताय यतते ब्रह्मचारिणे । तान्‌ प्रश्नानब्रवीत्‌ पार्थ मेधावी स धृतव्रत: । गुरु: कुरुकुलश्रेष्ठ सम्यक्‌ सर्वानरिंदम,भगवान्‌ श्रीकृष्णने कहा--कुरुकुलश्रेष्ठ शत्रुदमन अर्जुन! वह शिष्य सब प्रकारसे गुरुकी शरणमें आया था। यथोचित रीतिसे प्रश्न करता था। गुणवान्‌ और शान्त था। छायाकी भाँति साथ रहकर गुरुका प्रिय करता था तथा जितेन्द्रिय, संयमी और ब्रह्मचारी था। उसके पूछनेपर मेधावी एवं व्रतधारी गुरुने पूर्वोक्त सभी प्रश्नोंका ठीक-ठीक उत्तर दिया

chāyābhūtāya dāntāya yatate brahmacāriṇe | tān praśnān abravīt pārtha medhāvī sa dhṛtavrataḥ ||

โอ้ปารถะ ศิษย์ผู้นั้นรับใช้ใกล้ชิดดุจเงา เป็นผู้สำรวม มีตนอยู่ในวินัย และเพียรในพรหมจรรย์ ครูผู้มีปัญญาและมั่นคงในวัตร—โอ้ยอดแห่งวงศ์กุรุ ผู้ปราบศัตรู—จึงตอบคำถามทั้งปวงอย่างถูกต้องเหมาะควร

छायाभूतायto one who had become like a shadow (ever-attendant)
छायाभूताय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootछायाभूत
FormMasculine, Dative, Singular
दान्तायto the self-controlled
दान्ताय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Dative, Singular
यतते(he) strives/endeavours
यतते:
TypeVerb
Rootयत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
ब्रह्मचारिणेto the brahmacārin (celibate student)
ब्रह्मचारिणे:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Dative, Singular
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रश्नान्questions
प्रश्नान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रश्न
FormMasculine, Accusative, Plural
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Past), Third, Singular, Parasmaipada
पार्थO Pārtha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
मेधावीintelligent, wise
मेधावी:
Karta
TypeAdjective
Rootमेधाविन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धृतव्रतःfirm in vows, vow-observant
धृतव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootधृतव्रत
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
पार्थ / अर्जुन (Pārtha/Arjuna)
गुरु (the teacher)
शिष्य (the disciple)