Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Brahma-vidyā: Satya–Tapas and the Enumeration of Tattvas

Arjuna–Vāsudeva framed dialogue

ब्रृहि धर्मविदां श्रेष्ठ परं कौतूहलं मम । मोक्षधर्मार्थकुशलो भवॉल्लोकेषु गीयते,कौन-कौन-से मार्ग कल्याण करनेवाले हैं? सर्वोत्तम सुख क्या है? और पाप किसे कहते हैं? श्रेष्ठ व्रबरका आचरण करनेवाले गुरुदेव! मेरे इन प्रश्नोंका आप यथार्थरूपसे उत्तर देनेमें समर्थ हैं। धर्मज्ञोंमें श्रेष्ठ विप्रषें! यह सब जाननेके लिये मेरे मनमें बड़ी उत्कण्ठा है। इस विषयमें इन प्रश्नोंका तत्त्वतः यथार्थ उत्तर देनेमें आपसे अतिरिक्त दूसरा कोई समर्थ नहीं है। अत: आप ही बतलाइये; क्योंकि संसारमें मोक्षधर्मोके तत्त्वके ज्ञानममें आप कुशल बताये गये हैं

śiṣya uvāca | brūhi dharmavidāṃ śreṣṭha paraṃ kautūhalaṃ mama | mokṣadharmārthakuśalo bhavāṃl lokeṣu gīyate | kaunakaunase mārgāḥ kalyāṇakaraṇāḥ? sarvottamaṃ sukhaṃ kim? pāpaṃ ca kiṃ pracakṣate? śreṣṭha vratabrata-ācaraṇakartṛn gurudeva! mamaite praśnāḥ yathārthataḥ samādhātuṃ tvam eva samarthaḥ | dharmajñeṣu śreṣṭha vipra! etad jñātuṃ mama manasi mahān autkaṇṭhyaḥ | asmin viṣaye etān praśnān tattvataḥ yathārthaṃ vaktuṃ tvadṛte nānyaḥ samarthaḥ | ataḥ tvam eva brūhi; yato loke mokṣadharmatatvajñāne tvam kuśala iti gīyase |

ศิษย์กล่าวว่า “ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐในหมู่นักรู้ธรรม ความใคร่รู้ของข้าพเจ้าลึกยิ่งนัก ท่านเป็นที่สรรเสริญในโลกทั้งหลายว่าเชี่ยวชาญในอรรถและตัตตวะแห่งโมกษธรรม หนทางใดบ้างที่เป็นไปเพื่อเกื้อกูลอย่างแท้จริง? สุขอันสูงสุดคืออะไร? และสิ่งใดเรียกว่าบาป? ข้าแต่ครูผู้ควรบูชา ผู้เป็นแบบอย่างในวัตรและความประพฤติ ท่านเท่านั้นสามารถตอบคำถามเหล่านี้ได้ตามความจริง ข้าแต่พราหมณ์ผู้เลิศ ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ยิ่งนัก ในเรื่องนี้นอกจากท่านแล้วไม่มีผู้ใดสามารถกล่าวความจริงโดยแก่นแท้ได้ เพราะฉะนั้นขอท่านจงอธิบายเองเถิด ด้วยท่านเป็นที่เลื่องลือว่าเชี่ยวชาญในญาณแท้แห่งธรรมที่นำไปสู่ความหลุดพ้น”

ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपद
धर्मविदाम्of the knowers of dharma
धर्मविदाम्:
TypeNoun
Rootधर्मविद्
Formmasculine, genitive, plural
श्रेष्ठO best
श्रेष्ठ:
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
Formmasculine, vocative, singular
परम्supreme, highest
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
Formneuter, accusative, singular
कौतूहलम्curiosity, eagerness
कौतूहलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौतूहल
Formneuter, accusative, singular
ममmy, of me
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formgenitive, singular
मोक्षधर्मार्थकुशलःskilled in the purport of mokṣa-dharma
मोक्षधर्मार्थकुशलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमोक्षधर्मार्थकुशल
Formmasculine, nominative, singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
Formmasculine, nominative, singular
लोकेषुin the worlds, among people
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
Formmasculine, locative, plural
गीयतेis sung/praised, is spoken of
गीयते:
TypeVerb
Rootगै (धातु)
Formलट् (present), 3, singular, कर्मणि (passive)

शिष्य उवाच

Ś
śiṣya (disciple)
G
gurudeva (teacher)
V
vipra (brāhmaṇa)