Shloka 7
Pañcahotṛ-Vidhāna and the Dispute of the Five Vāyus (पञ्चहोतृविधानम् — पञ्चवायूनां श्रेष्ठत्वविवादः)
ब्रह्मोवाच यस्मिन् प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणा: प्राणभूतां शरीरे । यस्मिन् प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र काम:,ब्रद्माजीने कहा--प्राणधारियोंके शरीरमें स्थित हुए तुमलोगोंमेंसे जिसका लय हो जानेपर सभी प्राण लीन हो जायँ और जिसके संचरित होनेपर सब-के-सब संचार करने लगें, वही श्रेष्ठ है। अब तुम्हारी जहाँ इच्छा हो, जाओ
brahmovāca yasmin pralīne pralayaṁ vrajanti sarve prāṇāḥ prāṇabhūtāṁ śarīre | yasmin pracīrṇe ca punaś caranti sa vai śreṣṭho gacchata yatra kāmaḥ ||
พระพรหมตรัสว่า “ดูก่อนเหล่าปราณผู้สถิตในกายของสัตว์มีชีวิต ในหมู่พวกเจ้า หลักการนั้นแลเป็นยอดยิ่ง—เมื่อมันสงบดับลง ปราณทั้งปวงย่อมดับสู่ความสิ้นสลาย และเมื่อมันเคลื่อนไหว ปราณทั้งปวงย่อมเคลื่อนไหวตามอีกครั้ง บัดนี้พวกเจ้าจงไป ณ ที่ใดก็ตามตามความปรารถนาเถิด”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse identifies a supreme governing principle in the living body: that upon whose withdrawal all vital functions cease, and upon whose activation they resume. It points to an underlying controller/support of prāṇa and bodily life, establishing a hierarchy among life-forces and their source.
Brahmā delivers a decision in a discussion about the vital forces within embodied beings, declaring which among them is ‘the best’ by the criterion of causing universal cessation and universal reactivation of the prāṇas, and then dismisses them to depart as they wish.